Δευτέρα 10 Ιουνίου 2013

Στάσου, μυγδαλή

 Πριν πολλά πολλά χρόνια, προτού να γίνουμε το κυρίαρχο είδος στον πλανήτη, τα πράγματα ήταν πολύ διαφορετικά.  Ήμαστε κι εμείς ένα απ’ αυτά τα ζωάκια που τα βλέπεις στα ντοκιμαντέρ και τα λυπάσαι, λεία κάθε θηρίου. Σε εκείνους τους χαλεπούς καιρούς ο άνθρωπος χρειαζόταν να αναγνωρίζει αμέσως κάθε τι που μπορούσε να αποτελέσει κίνδυνο. Δεν υπήρχε χρόνος να σκεφτεί, κάθε κλάσμα του δευτερολέπτου είχε σημασία. Έτσι, η φύση μας χάρισε την αμυγδαλή, μια μικροσκοπική δομή στα βάθη του εγκεφάλου, με αυτόν ακριβώς τον σκοπό: να αναγνωρίζει και να εντοπίζει στη στιγμή οποιαδήποτε απειλή και να δρα αυτόματα προς την αντιμετώπισή της.  

Από τότε, κάθε ερέθισμα γύρω μας, πριν να περάσει στον λογικό εγκέφαλο, περνάει πρώτα από εκεί. Και εφόσον δεν αναγνωριστεί ως απειλή, συνεχίζει την καθιερωμένη του πορεία προς τον φλοιό, όπου μετατρέπεται σε αντίληψη. Διαφορετικά, η αμυγδαλή σημαίνει συναγερμό και ολόκληρος ο οργανισμός κινητοποιείται για να αντιμετωπιστεί ο κίνδυνος.

Ως εδώ καλά, και η αλήθεια είναι πως χρωστάμε πολλά στην αμυγδαλή που ως είδος καταφέραμε να επιβιώσουμε μέχρι σήμερα. Αλλά οι καταστάσεις άλλαξαν. Ανεβήκαμε πια στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας. Τους παλιούς μας εχθρούς τους τοποθετήσαμε σε βιτρίνες, να τους βλέπουν τα παιδιά και να χαίρονται. Όμως ο παλιός μηχανισμός δεν έπαψε ποτέ να λειτουργεί. Και πλέον μας δημιουργεί προβλήματα. Γιατί συνεχίζει να αναγνωρίζει απειλές, μόνο που πλέον τις αναγνωρίζει στους ανθρώπους γύρω μας.

Το βασικό πρόβλημα με την αμυγδαλή είναι η υπερβολική της ευαισθησία. Εντοπίζει κινδύνους ακόμα κι εκεί που δεν υπάρχουν. Αρκεί κάποιο ερέθισμα να της θυμίσει έστω και ελάχιστα κάποια προηγούμενη δυσάρεστη εμπειρία για να το θεωρήσει επικίνδυνο. Και έτσι γεννά παρεξηγήσεις. Κάθε φορά που εξοργιζόμαστε, κάθε φορά που το αίμα ανεβαίνει απότομα στο κεφάλι και κάποιος αγαπημένος μας άνθρωπος μετατρέπεται ξαφνικά σε εχθρό, η αμυγδαλή έχει σημάνει πάλι συναγερμό, κι ας μην υπήρξε καμία πραγματική απειλή. Και βρισκόμαστε λίγη ώρα αργότερα, όταν η λογική αναλαμβάνει και πάλι τα ηνία, να αναρωτιόμαστε γιατί φερθήκαμε πάλι τόσο διαφορετικά απ’ όσο θα θέλαμε.

Καθένας μας έχει πληγωθεί από άλλους ανθρώπους κάποια στιγμή στη ζωή του. Και αυτήν την ανάμνηση την κρατάμε στο αρχείο για ν’ αποφύγουμε παρόμοιες καταστάσεις μελλοντικά. Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που οι πρόγονοί μας συγκρατούσαν τη μορφή μιας τίγρης που τους κυνήγησε για να τρέξουν μια ώρα αρχύτερα όταν θα την ξανασυναντούσαν. Απλώς, τότε ο κίνδυνος ήταν πραγματικός, αφορούσε στην ίδια μας την επιβίωση. Ενώ τώρα, αφορά στην αυτοεκτίμηση και την αξιοπρέπειά μας. Περίπλοκες καταστάσεις...

Δεν υπάρχει συγκεκριμένος τρόπος για να απαλλαγούμε από τις αστοχίες της αμυγδαλής. Αφενός, επειδή βρίσκεται πολύ βαθιά στον εγκέφαλο για να την πειράξουμε, αφετέρου διότι, ακόμα κι αν υπερβάλλει πολλές φορές, παραμένει πολύ χρήσιμη. Αλλά μπορούμε τουλάχιστον να αναγνωρίσουμε τις περιπτώσεις όπου δρα, να αντιληφθούμε τις αυτόματες αντιδράσεις μας και να τις περιορίσουμε. Και την επόμενη φορά που θα νιώσουμε ξαφνικά ότι απειλούμαστε, να πάρουμε μια βαθιά ανάσα, δίνοντας χρόνο στην λογική να αποφασίσει αν κινδυνεύουμε ή όχι.

Παρασκευή 7 Ιουνίου 2013

Περί φόβου

Σκέψου, μπορούσες να είσαι οτιδήποτε.
Αλλά απ’ την πρώτη στιγμή θέσαμε όρια. 
Είναι λυπηρό, ξεκινήσαμε σαν ένας άδειος καμβάς. Απεριόριστες δυνατότητες. Και γίναμε, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, συγκεκριμένοι, πεπερασμένοι. Τα σύνορά μας, ότι άφησε στο πέρασμά του ο φόβος των γονιών μας.
Και σκεφτόμουν, τι είναι τελικά ο φόβος; 
Δεν έχει να κάνει ούτε με τέρατα, ούτε με δαίμονες, τίποτα τέτοιο. Είναι πολύ πιο αληθινός από αυτά.
Φόβος είναι αυτό που βρίσκεται ανάμεσα σ’ αυτό που θέλουμε και σ’ αυτό που ζούμε.
Και το ερώτημα είναι, γιατί τον τοποθετήσαμε εκεί; Γιατί βάλαμε τον φόβο να μας φυλάει απ’ όσα μας φοβίζουν; Αν απαντήσουμε σ’ αυτό, ίσως να ανακαλύψουμε τι θέλουμε πραγματικά και να το αποκτήσουμε. Και έτσι να πάψουμε να ζούμε με υποκατάστατα.
Αλλά φοβάμαι πως έχουμε πια εθιστεί στον φόβο. Όλοι. Τόσο πολύ που να μη μπορούμε πια να συνεννοηθούμε. 
Γιατί φτάσαμε να φοβάται ο ένας τον φόβο του άλλου. Και γι’ αυτό δεν τολμάμε να κάνουμε αυτό που θέλουμε πιο πολύ, να γνωριστούμε. Να επικοινωνήσουμε. Αλλά δεν μπορούμε, γιατί όλοι μας κρύβουμε επιμελώς από τους άλλους αυτό που μας ενώνει περισσότερο, τον φόβο.
Αυτή είναι η πιο παράδοξη ιδιότητα του φόβου, η σχέση του με τους άλλους. Γιατί, ενώ είναι αποκλειστικά δικός μας, ενώ ζει και μεγαλώνει μέσα μας, έχει απόλυτη ανάγκη από τους άλλους για να ριζώσει. Και μόλις τα καταφέρει, μόλις του δώσουμε τα ηνία, παύει πλέον να τους χρειάζεται. Και από εκεί και πέρα, κάνει ότι μπορεί για να τους κρατήσει μακριά. Και τότε είμαστε πια ασφαλείς. Δεν κινδυνεύουμε να ζήσουμε τίποτα που να αξίζει πραγματικά. Ολόκληρος ο κόσμος μας, μερικά τετραγωνικά.
« τα κλειδιά της φυλακής του, καθένας τα κρατάει στην τσέπη του»
έγραψε κάποτε ο Λειβαδίτης. 
Τα κρατάμε, γιατί τη φυλακή μας την χτίσαμε μόνοι μας. Φοβάμαι, όμως, πως δεν αρκεί να αποδράσουμε από εκεί. Γιατί, όσο θα στέκει όρθια, ρισκάρουμε να επιστρέψουμε. Θα πρέπει να την γκρεμίσουμε. Και δεν μπορεί κανένας να το κάνει για μας. «Εγώ ο χτίστης, εγώ κι ο γκρεμιστής».

Κυριακή 10 Μαρτίου 2013

Στις Σκουριές, αδέλφια, στις Σκουριές


Στις Σκουριές αυτές τις μέρες εμφανίστηκε το Μέλλον. Έκοψε βόλτες μέσα στο χωριό, πόζαρε ανέμελα μπροστά στις κάμερες, χτύπησε επίμονα τις πόρτες των κατοίκων. Όσοι είχαν τα μάτια ανοιχτά το είδαν.

Αυτό που είδαν είναι πως η μάχη στις Σκουριές δεν είναι υπόθεση των κατοίκων της Χαλκιδικής. Δεν είναι μια μάχη ανάμεσα στην ανάπτυξη και το περιβάλλον. Ούτε ανάμεσα στις "δυνάμεις του χθες" και του "αύριο". Στη Χαλκιδική μάχονται η λογική με το παράλογο.

Όταν το 2008 έσκασε η χρηματοπιστωτική φούσκα, κάποιοι αφελείς πίστεψαν ότι οι ιθύνοντες πήραν το μάθημα τους. Δεν μπορεί, μετά από μια τέτοια μαλακία θα έβαζαν πια μυαλό και ο ορθολογισμός θα συνέχιζε εκεί που σταμάτησε ο παραλογισμός, σκέφτηκαν. Αυτό που δεν έλαβαν υπ' όψιν τους ήταν πως οι ιθύνοντες δεν γινόταν να πάρουν το μάθημα τους. Διότι οι ιθύνοντες, οι εξουσιαστές μας, δεν είναι άνθρωποι που λειτουργούν λογικά. Οι εξουσιαστές μας είναι άνθρωποι βαριά άρρωστοι. Είναι εθισμένοι. Και η ουσία τους δεν είναι ούτε η κόκα, ούτε η ηρωίνη. Η ουσία τους είναι ο χρυσός.

Δεν προκαλεί έκπληξη η αντίδραση των εξουσιαστών μας στις Σκουριές. Οι επιθέσεις στους κατοίκους, τα δακρυγόνα στα σχολεία, τα M-16 της Αντιτρομοκρατικής. Στις Σκουριές δεν διακυβεύεται αφηρημένο χρήμα, ψεύτικα νούμερα στην οθόνη, υποκατάστατα. Στις Σκουριές βρέθηκε "καθαρή" η ουσία της ουσίας. Και ως γνωστόν, τίποτα δεν μπορεί να μπει ανάμεσα στον εθισμένο και τη δόση του. Ούτε ο νόμος, ούτε το δίκιο και το άδικο. Ούτε καν τα παιδιά.

Διάβασα ότι στα στρατόπεδα συγκέντρωσης θα φιλοξενούνται στο εξής οι τοξικομανείς. Έχω πολύ κακή άποψη για τους εξουσιαστές μας αλλά αυτή η είδηση πραγματικά με σόκαρε. Η απόφαση αυτή δείχνει ποιοι είναι πραγματικά οι εξουσιαστές μας. Μπορεί σε όλους τους ανθρώπους να φέρονται απαίσια, αλλά στα πρεζάκια όφειλαν να δείξουν κάποια κατανόηση. Εάν οι εξουσιαστές μας είχαν την παραμικρή ενσυναίσθηση, τα πρεζάκια θα έπρεπε να αποτελούν την ιερή κάστα στην κοινωνία μας.

Αλληλεγγύη στον αγώνα της Χαλκιδικής

Τρίτη 12 Φεβρουαρίου 2013

Μήπως το παιδί σας είναι αναρχικός;


Μετά και το πρόσφατο δημοσίευμα της φυλλάδας "Πρώτο Ψέμα" για τον προσηλυτισμό νεαρών στην Αναρχία και κατά προέκταση στην τρομοκρατία, είναι πια επιτακτική η ανάγκη να αναχαιτισθεί ο κίνδυνος που μας απασχολεί όλους. Διότι το θέμα που καίει όλους τους γονείς δεν είναι ο βιοπορισμός, το ενοίκιο ή το δάνειο που τρέχει, οι λογαριασμοί που καταφθάνουν συνεχώς και το γενικότερο αίσθημα ανασφάλειας για το μέλλον. Το πραγματικό πρόβλημα για κάθε ελληνική οικογένεια είναι μήπως το παιδί τους γίνει αναρχικός.

Σας παραθέτουμε λοιπόν 5+1 ενδείξεις, για να γνωρίζει ο κάθε γονέας εάν το παιδί του έχει πέσει στην Αναρχία.

1. Προβλήματα στις κοινωνικές σχέσεις:

Εάν παρατηρήσετε ότι το παιδί σας δείχνει μια αδικαιολόγητη ευαισθησία για τα προβλήματα άλλων ανθρώπων, ακόμη κι αγνώστων, είναι μάλλον ώρα να ανησυχήσετε. Έχει παρατηρηθεί πως τα παιδιά που έχουν λάβει τον χαρακτηρισμό του "αναρχικού" δείχνουν 5-6 φορές περισσότερο ενδιαφέρον για τον "άλλον" σε σχέση με τα φυσιολογικά παιδιά. Τις περισσότερες φορές, μάλιστα, φτάνουν στο σημείο να παραβλέπουν βασικές διαφορές που διατηρούν με άλλους ανθρώπους, όπως η εθνικότητα και το φύλο.

2. Προβλήματα με την Δικαιοσύνη:

Η παραβατική συμπεριφορά ανέκαθεν αποτελούσε σοβαρή ένδειξη για τα προβληματικά παιδιά. Στην περίπτωση των "αναρχικών" παιδιών, η παραβατικότητα αυτή εμφανίζεται πρώτα σε θεωρητικό επίπεδο. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της κυρίας Κ. " Όλα ξεκίνησαν όταν ο γιος μου (15 ετών) επιστρέφοντας απ' το σχολείο με ρώτησε αν πρέπει να υπακούμε σε νόμους που δεν είναι δίκαιοι". Εμφανώς ταραγμένη η μητέρα, είπε πως ο γιος της δεν είχε εμφανίσει ποτέ παρόμοια προβλήματα πριν από το περιστατικό. "Με τον καιρό, το παιδί μου άλλαξε εντελώς, αρνείται να υπακούσει πια ακόμα και σε βασικές εντολές όταν δεν τις θεωρεί δίκαιες. Δεν τον αναγνωρίζω πλέον".

3. Προβλήματα σχετιζόμενα με το διάβασμα:

Ενώ τα περισσότερα παιδιά φαίνεται να αρκούνται στην ανάγνωση όσων τους ανατίθενται, τα "αναρχικά" παιδιά εμφανίζουν τάσεις να διαβάζουν αναγνώσματα που δεν περιέχονται στη διδακτέα ύλη. Σε πολλές περιστάσεις, μάλιστα, η επιθυμία αυτή τους εμποδίζει από την παρακολούθηση τηλεόρασης και βιντεοπαιχνιδιών. Αν και φαινομενικά το συγκεκριμένο πρόβλημα ταυτίζεται με τα προβλήματα παραβατικότητας, τέτοιες συμπεριφορές μπορούν να εμφανιστούν και χωρίς την ταυτόχρονη παρουσία άλλων συμπτωμάτων. Θεματικά φαίνεται να εξιτάρονται κυρίως από την ανάγνωση Ιστορίας, πολιτικών επιστημών αλλά και ποίησης.

4. Προβλήματα αυτοπεποίθησης:

Όπως έχει δείξει η διεθνής βιβλιογραφία, τα περισσότερα παιδιά καταφέρνουν να αναπτύξουν την αυτοπεποίθηση τους σε φυσιολογικά επίπεδα χωρίς ιδιαίτερο πρόβλημα. Τα αναρχικά παιδιά, αντιθέτως, δείχνουν πολλές φορές σημάδια ακραίας αυτοεκτίμησης που φτάνει σε επίπεδα έντονου ναρκισσισμού. Σε πολλές περιπτώσεις τα παιδιά αυτά, ακόμα και σε προσχολική ηλικία, φαίνεται να πιστεύουν ότι είναι σε θέση να ξεπεράσουν προκλήσεις χωρίς την παρέμβαση ή τις οδηγίες μεγαλυτέρων. Ενώ κάτι τέτοιο μπορεί να μην φαντάζει ως σοβαρό πρόβλημα αρχικά, ενδέχεται να επιφέρει πολύ μεγαλύτερα προβλήματα στη συνέχεια.


5. Προβλήματα στη λήψη τροφής:

Ένα από τα πιο συχνά προβλήματα που παρατηρείται στα παιδιά αυτά αφορά στη λήψη τροφής. Σε πολλές περιπτώσεις υπάρχουν μαρτυρίες γονέων που αναφέρουν ότι τα παιδιά αυτά αρνούνται εντελώς να καταναλώσουν κουτόχορτο. Παρά τις αγωνιώδεις προσπάθειες γονέων και φορέων (σχολείο, Εκκλησία, ΜΜΕ) να πείσουν τα παιδιά να συνεχίσουν την κατανάλωση, εντούτοις η αναγκαστική πρόσληψη του δεν φαίνεται να αποδίδει θετικά αποτελέσματα. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, έχει παρατηρηθεί ότι, πέρα από την άρνηση καθ' αυτή, πολλά παιδιά οδηγούνται και στην αμφισβήτηση παγιωμένων πεποιθήσεων και δογμάτων με απρόβλεπτες συνέπειες.


6. Προβλήματα σχετιζόμενα με τον ύπνο:

Ίσως η σοβαρότερη απ' όλες τις υπόλοιπες ενδείξεις. Ενώ τα περισσότερα παιδιά βλέπουν όνειρα μόνο κατά τη διάρκεια του ύπνου, τα αναρχικά παιδιά συνεχίζουν να τα βλέπουν και κατά τη διάρκεια της ημέρας. Πλήθος ερευνών σε νευρολογικό επίπεδο έχουν επιχειρήσει να εξηγήσουν αυτό το περίεργο φαινόμενο χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Σε αυτό που συμφωνούν πάντως οι περισσότεροι επιστήμονες είναι πως, αν το πρόβλημα δεν αντιμετωπιστεί εγκαίρως, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να οδηγήσει σε περαιτέρω ενοχλήσεις, έως και εμμονές, για την πραγματοποίηση των ονείρων αυτών.

Τρίτη 5 Φεβρουαρίου 2013

Γράμμα σ' εναν φίλο Ελληναρά


Πόσο εύκολο σου είναι να κατηγορείς ένα 20χρονο παιδί. Η οικογένεια, τα Εξάρχεια, οι παρέες που έκανε. Όποια δικαιολογία μπορείς να βρεις για να αποφύγεις αυτό που τρέμεις χρόνια, να κρίνεις τον εαυτό σου, να αναλάβεις την ευθύνη. Το ίδιο έκανες όταν έμαθες πως θα είσαι πια φτωχός, "οι πολιτικοί μας πρόδωσαν" φώναζες και μούτζωνες εξοργισμένος. Μούντζες από 'δω, μούτζες από κει, αλλά ούτε μια μούντζα δεν έστειλες προς τα μέρη σου. Κάπου αλλού, κάποιος άλλος.

Βέβαια, όποτε βρισκόταν κάποιος που κατάφερνε να κάνει κάτι που θα μπορούσε να σε ανεβάσει λίγο, καμάρωνες. "Περήφανα ελληνικά νιάτα" τα ονόμαζες, αρπάζοντας κάτι από την επιτυχία τους. "Όταν θέλει ο Έλληνας, όμως, ε;" κάπως έτσι δεν το λεγες; Αλλά όχι ο Ρωμανός. Αυτός είναι αλήτης. Και τι έγινε που κάποτε είδε τον φίλο του να πεθαίνει μπροστά στα μάτια του; Τι πειράζει που, όπως και οι υπόλοιποι 20χρονοι, είδε να ξεδιπλώνεται μπροστά του ένα μέλλον που δεν διάλεξε; Είναι αλήτης, γιατί έτσι εσύ δεν είσαι και τόσο μαλάκας, ε; Διότι αν ο Ρωμανός δεν είναι ένας αλήτης, αν στην πραγματικότητα είναι ένα θύμα αυτής της κοινωνίας και αυτού του τρόπου ζωής, τότε εσύ δεν είσαι και τόσο γαμάτος τελικά.

Τα παιδιά αυτά, Ελληναρά, δεν είναι αλήτες. Τα παιδιά αυτά είναι πολύ μεγαλόψυχα. Προειδοποιούν. Η πρώτη φορά ήταν τον Δεκέμβριο του 2008. Την ώρα που εσύ απολάμβανες τις τελευταίες δόσεις του lifestyle σου, τα παιδιά προσπαθούσαν να σε ξυπνήσουν από τη ρέκλα. 4 χρόνια μετά, ο Ρωμανός είναι η τελευταία προειδοποίηση. Και το μήνυμα του είναι σαφές, αν θέλεις να το ακούσεις: