"Οι 22 κύκλοι"

Βυθισμένος στις σκέψεις του, πέρασε την πόρτα ενός άλσους. Δεν το σκέφτηκε πολύ, πάντα έβρισκε στη φύση τη διαφυγή που έψαχνε από το μυαλό του. Χωρίς κάποιο σχέδιο, αφέθηκε να περπατάει στα χωμάτινα μονοπάτια, ψάχνοντας ένα παγκάκι για να ξαποστάσει. Όμως το μόνο παγκάκι που βρήκε ήταν κατειλημμένο και εκείνη την ημέρα δεν είχε διάθεση για ανθρώπινη επαφή. Εκείνη την ημέρα είχε γίνει 40. Και δεν ήταν χαρούμενος για αυτό. Ήθελε να ξεχάσει εκείνα τα σύμβολα που είχαν εφεύρει οι άνθρωποι για τον χρόνο, στη προσπάθεια τους να τον δαμάσουν. Όλες εκείνες τις αυθαίρετες λέξεις, τα δευτερόλεπτα, τις ώρες, τους μήνες και τα χρόνια, όλα εκείνα που σήμερα ειδικά του προκαλούσαν εκνευρισμό. "Πόσο γελοίο", είπε μέσα του. "Τον κόψαμε σε κομματάκια, σε ψίχουλα, μήπως καταφέρουμε να τον μοιράσουμε, να τον παγιδεύσουμε, να τον ελέγξουμε. Άλλα όσο μικρό κι αν τον κάναμε, δεν καταφέραμε ποτέ να μικρύνουμε τον τρόμο που μας προκαλεί". Βυθισμένος στις σκέψεις του, προσπέρασε 3 παγκάκια αδειανά, ώσπου βρέθηκε ξαφνικά μπροστά σε έναν κομμένο κορμό. "Μου κάνει" είπε μέσα του και το πλησίασε να ξαποστάσει. Εδώ δύσκολα θα βρισκόταν κάποιος άνθρωπος να κάτσει δίπλα του, να του μιλήσει, να τον ρωτήσει, να του θυμίσει.

Όμως δεν βρήκε την ηρεμία που έψαχνε. Γιατί μόλις πλησίασε τον κορμό, κατάλαβε πως είχε μπλέξει ξανά στα δίχτυα του χρόνου. Μπορεί τα δέντρα να μην είχαν ακούσει ποτέ για λεπτά και για εβδομάδες, όμως γνώριζαν και εκείνα για τον χρόνο. Γιατί και εκείνα μετρούσαν: "Κάθε κύκλος και μια χρονιά". Το είχε μάθει στο σχολείο. Και του είχε κάνει τόση εντύπωση που δεν το ξέχασε ποτέ. Έβγαλε μια ανάσα γεμάτη παράπονο και άρχισε να τους μετράει. "22. Πιτσιρικάς είναι" σκέφτηκε.

Και ενώ σκεφτόταν ότι και εκείνο είχε ηλικία, όπως κι αυτός, ένιωσε ξαφνικά μια οικειότητα με εκείνο τον κορμό. Το φαντάστηκε σαν άνθρωπο, έναν νεαρό που μόλις τέλειωνε το πανεπιστήμιο, στο άνθος της ηλικίας του. Η ζωή του γεμάτη από δυνατότητες, τίποτα οριστικό. Φαντάστηκε τις γλύκες και τις πίκρες που τον περίμεναν. Τον έρωτα, τους καινούργιους τόπους που θα αντίκριζε για πρώτη φορά. Είχε τόσα να τον συμβουλέψει, τι να δει και τι να ψάξει, τι να αποφύγει και τι να ξεχάσει. Και εκείνη τη στιγμή, που έβλεπε μπροστά του έναν νέο, τόσο γνώριμο, ο κορμός του απάντησε. Αν και δεν γνώριζε ούτε και ο ίδιος, μέχρι εκείνη τη στιγμή, ποιο ήταν το ερώτημα που τον απασχολούσε. Και αυτό που του είπε ήταν πως στην πραγματικότητα, εκείνοι οι 22 κύκλοι δεν ήταν κάποιος στείρος αριθμός, ούτε κάποια αυθαίρετη μέτρηση. Εκείνοι οι 22 κύκλοι, ήταν ολόκληρη η ιστορία του. Σε κάθε διάστημα, ανάμεσα σε κάθε κύκλο, βρισκόταν κάποτε ολόκληρος ο κορμός, ολόκληρο το δέντρο. Κάθε κύκλος οριοθέτησε κάποτε το είναι του, το μέγεθος του. Μα κάθε φορά που πίστευε πως εκείνη η περίμετρος, η οποία σχημάτιζε τη μορφή του, αποτελούσε και το όριο του, ερχόταν ο επόμενος κύκλος να του δείξει πως δε είχε σταματήσει να μεγαλώνει και να αναπτύσσεται. Όχι, αυτό που έβλεπε δεν ήταν η ηλικία του. Αυτό που έβλεπε ήταν ολόκληρη η ύπαρξη του. Ο χώρος και ο χρόνος, κλεισμένα ταυτόχρονα σε έναν σχήμα. Κάθε κύκλος ήταν μια κατάκτηση και μια νέα θέση απ' όπου έβλεπε τον κόσμο, μια επέκταση της ζωής.

Αφού ευχαρίστησε το δέντρο, συνέχισε την βόλτα του, ήρεμος πια. 

περί bullying

Τις τελευταίες ημέρες παρατηρείται μια έξαρση ενδιαφέροντος όσον αφορά στο bullying. Αυτό, από τη μία, είναι ευχάριστο, ένα θέμα που ταλαιπωρεί τόσους νέους να έρχεται στο προσκήνιο, ζητώντας λύση. Αλλά δυστυχώς δεν λείπουν και οι υπερβολές. Αντιδρώντας συναισθηματικά, πολλοί φαίνεται να ζητάνε την κεφαλήν των θυτών επί πίνακι, αγνοώντας πως στις περισσότερες των περιπτώσεων, όπως έχει δείξει η επιστήμη, τα άτομα αυτά είναι και τα ίδια θύματα. Κάποιοι, μάλιστα, φτάνουν στο σημείο να ζητούν αλλαγές στον ποινικό κώδικα, ώστε να περιλαμβάνει όσους καταφεύγουν στο bullying. Πέρα από το γεγονός ότι η σκληρή τιμωρία δεν πρόκειται να οδηγήσει σε επίλυση του ζητήματος, αντίθετα, θα το κάνει πιο έντονο, νομίζω ότι είναι και βαθύτατα υποκριτική μια τέτοια στάση. Γιατί κατά βάθος, όλοι είμαστε bullies. Η λύση είναι να κατανοήσουμε τι είναι το bullying. Όχι μόνο τις αιτίες του, αλλά και τα χαρακτηριστικά του. Και θα κατανοήσουμε τότε, ότι το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο στους θύτες και στα θύματα αλλά ότι μας αφορά όλους.

Και ο λόγος που μας αφορά είναι διότι τα χαρακτηριστικά του θύτη δεν μας είναι άγνωστα. Αν και οι παράγοντες που οδηγούν στο bullying είναι πολλοί, δυο είναι, κατά τη γνώμη μου, οι συμπεριφορές που χαρακτηρίζουν σταθερά τον θύτη, αλλά και όλους μας. Και για αυτό δεν έχουμε το δικαίωμα να κουνάμε το δάχτυλο, ηθικολογώντας, διότι είναι συμπεριφορές στις οποίες όλοι καταφεύγουμε λίγο έως πολύ.

Η πρώτη συμπεριφορά είναι η χρήση στερεοτύπων. Κοντός, χοντρός, ψηλός, άσχημος, φλώρος, τσούλα. Λέξεις γενικές, που χρησιμοποιούνται ειδικά. Τα στερεότυπα βασίζονται σε μια πολύ χρήσιμη, κάποτε, λειτουργία του εγκεφάλου: το να μπορεί να διακρίνει άμεσα τα ερεθίσματα του περιβάλλοντος. Και να μπορεί να κατατάσσει τα ερεθίσματα αυτά άμεσα προς όφελος του οργανισμού: επικίνδυνο- ακίνδυνο, βρώσιμο-βλαβερό, καθαρό- βρώμικο, κ.ο.κ. Χρωστάμε πολλά σε αυτή τη λειτουργία ως είδος. Αλλά είναι πλέον μια λειτουργία παρωχημένη. Και, κυρίως, επικίνδυνη. Αν εξυπηρετούσε κάποτε στην επιβίωση μας και στην εξερεύνηση του περιβάλλοντος, σήμερα, κάνει ακριβώς το αντίθετο. Την περιορίζει, αφήνοντας έξω από την εμπειρία σημαντικές λεπτομέρειες, παραποιώντας τον εξωτερικό κόσμο. Πόσοι από μας μπορούμε να πούμε ότι δεν καταφεύγουμε σε τέτοιου είδους εύκολες διακρίσεις;

Η δεύτερη είναι περισσότερο μια πεποίθηση παρά συμπεριφορά, εξ ίσου σημαντική με την πρώτη. Η πεποίθηση ότι μπορούμε να ωφεληθούμε οι ίδιοι, προσβάλλοντας κάποιον άλλον. Και ενώ το bullying αποτελεί ίσως το άκρο σε αυτό το φάσμα συμπεριφοράς, αυτό δεν σημαίνει ότι οι πιο ήπιες μορφές της δεν είναι βλαβερές. Αφενός, διότι πληγώνουν, και ας μη χρησιμοποιείται φυσική βια, και αφετέρου, διότι αποτελούν το παράδειγμα πάνω στο οποίο νομιμοποιεί ο θύτης τη συμπεριφορά του. Σκεφτείτε πόσες φορές ο καθένας μας, είτε γιατί ένιωθε απειλημένος, είτε διότι απλώς είδε μια ευκαιρία για να κερδίσει τη συμπάθεια φίλων και γνωστών, κορόιδεψε κάποιον: Μια κοπέλα που ντύθηκε υπερβολικά προκλητικά, έναν μετανάστη που μιλάει σπαστά και αστεία μια γλώσσα που δεν είναι δική του, κάποιον φάλτσο που λαμβάνει μέρος σε έναν διαγωνισμό τραγουδιού. Θα μπορούσα να αναφέρω κι άλλα παραδείγματα αλλά νομίζω ότι είναι κατανοητό το μοτίβο της συμπεριφοράς, τα κίνητρα και οι στόχοι.

Δεν τα αναφέρω όλα αυτά για να απαλλάξω τον θύτη, ούτε για να υποτιμήσω την εμπειρία του θύματος. Αλλά γιατί μπροστά σε ένα ζήτημα όπως αυτό του bullying, αλλά και κάθε κοινωνικό ζήτημα, δεν ωφελεί να στεκόμαστε έξω από το πρόβλημα δείχνοντας τους ενόχους. Αντίθετα, πρέπει να το αντιμετωπίζουμε ως κάτι που μας αφορά και μας εμπλέκει όλους. Ένα πρόβλημα χαρακτηρίζεται κοινωνικό όχι μόνο επειδή οι συνέπειες του πέφτουν πάνω σε ολόκληρη την κοινωνία αλλά κυρίως επειδή πηγάζουν από αυτή. Οπότε, αν θέλουμε να τα αντιμετωπίσουμε, πρέπει πρώτα από όλα, να αναζητήσουμε τη δική μας ευθύνη και συμβολή.

Κάποιες αλήθειες (προσωρινές)

- Δεν μπορείς να αγγίξεις τα όρια σου. Μόλις κάνεις να τα πλησιάσεις, εκείνα πάνε λίγο παραπέρα.

- Και οι γυναίκες και οι άνδρες, φοβούνται τον θάνατο. Όμως οι γυναίκες φοβούνται έναν θάνατο επιπλέον, τον θάνατο της νιότης.

- Καθετί έχει ακριβώς την αξία που του δίνεις.

- Η ζωή μας ρίχνει στη μέση του Ωκεανού. Αργά ή γρήγορα, το νερό θα μας καταπιεί. Στεριά δεν υπάρχει, μόνο σωσίβια για να κρατηθείς. Αλλά, αν αφεθείς, το κύμα θα σου δείξει όλα τα αστέρια του ουρανού.

- Τίποτα δεν έχει νόημα, άρα, όλα έχουν νόημα.

- Τα ναρκωτικά είναι δίκαια. Ό,τι σου δίνουν, σου παίρνουν.

- Κάθε πράξη είναι εγωιστική. Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να κρύβει ομορφιά.

- Είσαι πιο σοφός αυτή τη στιγμή απ' όσο υπήρξες ποτέ.

Η αρχή

"Ο χρόνος. Όταν με ρωτάνε γιατί έγιναν όλα αυτά, γιατί ήρθαν έτσι τα πράγματα, πώς έφτασα μέχρι εδώ, απαντώ "ο χρόνος, αυτός φταίει". Κανένας δεν ικανοποιείται μ' αυτή την απάντηση. Δεν θέλουν να πιστέψουν ότι για τις αποτρόπαιες πράξεις μου μπορεί να ευθύνεται κάτι τόσο αφηρημένο, τόσο απαράλλαχτο και καθημερινό, όσο ο χρόνος. Θέλουν κάτι πιο απτό, κάτι που να μπορεί να ξεχωρίσει εμένα, το τέρας, από εκείνους, τους αθώους. Και ο χρόνος δεν αρκεί. Δεν μπορούν να καταλάβουν πώς ο χρόνος, απροσδιόριστες ώρες και λεπτά, μπορεί να σχετίζεται με αυτή τη φρίκη. Τους καταλαβαίνω, γιατί σκέφτονται τον χρόνο ως κάτι προσωρινό, κάτι που περνάει. Όμως για μένα ποτέ δεν ήταν έτσι. Ο χρόνος με στρίμωξε στη γωνιά από την πρώτη στιγμή, από το πρώτο φως και ακόμα νωρίτερα, με στρίμωξε να ζω μονάχα στον χώρο της αλήθειας και δεν με έχει αφήσει από τότε, ούτε για μια στιγμή να ξεστρατίσω, ούτε καν τώρα, λίγες ώρες προτού τελειώσουν όλα για μένα.

Κάποιοι άνθρωποι τα πάνε καλά με τον χρόνο. Ακόμα και τώρα, που η αλήθεια δεν έχει τίποτα να φοβηθεί, δεν μπορώ να πω ότι τους ζηλεύω, αλλά σίγουρα τους θαυμάζω. Γνώρισα τέτοιους ανθρώπους, ελεύθερους, που μπορούσαν να περάσουν ώρες ολόκληρες χωρίς να αναρωτηθούν καθόλου πόση ώρα είχε περάσει, χωρίς να ελέγξουν τις ζημιές που σκόρπισε πάλι στο πέρασμα του ο εχθρός. Τους έβλεπες, να στέκονται καταμεσής μιας πελώριας σκιάς που ολοένα και μεγάλωνε, μια σκιά που κατάπινε κάτι από τις υπόλοιπες διαστάσεις σε κάθε χαψιά, κάθε ανάσα, Κι όμως, εκείνοι έμεναν ατάραχοι, λες και απολάμβαναν την βαριά σκιά που έκρυβε τα μελλούμενα. Προσπαθούσα μάταια να τους εξηγήσω τι συμβαίνει, να τους δείξω την εύθραυστη γη που πατάνε και που κάνουν ακόμα πιο σαθρή με κάθε τους κίνηση. Όμως βλέποντας τους έτσι, ατρόμητους μέσα στην άγνοια τους, προσπάθησα και εγώ να αγνοήσω το αίσθημα που είχε σκεπάσει την ύπαρξη μου, τον "περιορισμό" όπως μου αρέσει να το ονομάζω, ελλείψει κάποιας καλύτερης φράσης. Αφού μπορούν εκείνοι, μπορούσα και εγώ.

Όμως χρειάστηκε μόνο ένα βροχερό απόγευμα, σε ένα προάστιο της Αθήνας, για να παραδοθώ και πάλι στην αβάσταχτη βεβαιότητα του χρόνου .Την ώρα που είχα φτάσει πιο κοντά από ποτέ στο να διώξω τις συνέπειες του χρόνου από πάνω μου, εκείνος μου αποκαλύφθηκε ολόκληρος, με όλη του τη μεγαλοπρέπεια. Και εκεί κατανόησα ξεκάθαρα και απόλυτα όλα εκείνα που 25 χρόνια αργότερα θα με οδηγήσουν σε αυτό εδώ το κελί. Κατανόησα το αναπόφευκτο: Κατανόησα ότι ο χρόνος δεν μας περιμένει στο τέρμα, δεν έρχεται από κάποια αντίθεση κατεύθυνση. Πορεύεται συνεχώς μαζί μας, στην αρχή και στο τέλος και σε κάθε στιγμή ενδιάμεσα. Είναι εκεί, σε όσα γίνονται και σε όσα δεν έγιναν ποτέ, πάντα είναι εκεί. Παρελαύνει στους δρόμους, σκαρφαλώνει στα πιο ψηλά βουνά, και ακόμα παραπάνω, πέρα από τα σύννεφα και τους ανέμους, βουτάει, απ' τους αιθέρες στα πιο βαθιά νερά του ωκεανού. Και όπου σταθεί, όπου ακουμπήσει, όπου συσσωρευθεί, γεννάει, μέσα στα σύννεφα, μέσα στη βροχή, μες στα καινούργια φύλλα και στα αστέρια που πεθαίνουν, συνέχεια, ώσπου να γίνουν όλα χρόνος.

Ξέρεις, έρχονται, κάπου κάπου επισκέπτες  να με δουν, περίεργοι ρεπόρτερ, διψασμένοι φοιτητές Ψυχολογίας που θέλουν να κατανοήσουν τις πράξεις μου. Με ρωτάνε για τους φόνους, για τη Λουίζα, για τον Γιώργο, για όλους όσους χάθηκαν. Οι περισσότεροι προσπαθούν να με κοιτάζουν με ένα ύφος ουδέτερο, κρύβοντας πίσω από τον οίκτο τη βαθιά τους αποστροφή για μένα και όσα έκανα. Μου αρέσει να με κοιτάζουν έτσι. Σημαίνει ότι δεν είχα άδικο. Ή έστω, όχι εντελώς άδικο. Θέλουν να μάθουν γιατί σκότωσα εκείνους τους ανθρώπους. Και, με όση ειλικρίνεια διαθέτω, σίγουρα όχι λιγότερη από όση μου δόθηκε αρχικά, τους απαντώ: "Τη Λουίζα, τον Γιώργο, τους άλλους δυο, των οποίων τα ονόματα δεν μπορώ να θυμηθώ ( μια αδυναμία που κάνει έξω φρενών τους περισσότερους επισκέπτες), όλους, ακόμα και εμένα, που βρίσκομαι στην τελευταία μου ημέρα και μου απομένουν πια μόνο ψίχουλα, λεπτά και δευτερόλεπτα να μετράω, όλους εμάς, μας σκότωσε ο χρόνος. Για αυτό λοιπόν, δεν θέλω να απολογηθώ για τους θανάτους, δεν έχει και σημασία άλλωστε. Το μόνο που έχει σημασία είναι να διηγηθώ όσα έγιναν, όλες τις πράξεις που στρίμωξαν την ύπαρξη μου σε αυτήν εδώ τη στιγμή, αναπόφευκτα. Για αυτό είσαι εδώ, άλλωστε. Λοιπόν, ας ξεκινήσουμε, δεν έχουμε πολύ χρόνο."

Κεφάλαιο 2ο

"Δεν μπορούσε να εξηγήσει γιατί του τα συνέβαιναν αυτά. Δεν είχε διαπράξει τίποτα κακό, σίγουρα όχι κάτι που να δικαιολογούσε την κατάσταση στην οποία τον είχαν φέρει. Απ' το μυαλό του πέρασε η σκέψη μήπως είχε να κάνει με κοινούς κλέφτες. Αλλά ήταν βέβαιο πως δεν είχε τίποτα μεγάλης αξίας να τους δώσει, σίγουρα όχι κάτι που να άξιζε τόσο κόπο, τόση οργάνωση. Ξαφνικά, άρχσει να ψαχουλεύει το σώμα του, ψάχνοντας για μια ουλή, μια εξήγηση. Ίσως ο στόχος τους να ήταν κάποιο όργανο του, ένα νεφρό, ένα συκώτι. Είχε ακούσει για τέτοιες περιπτώσεις, άνθρωποι που ξυπνούσαν σε κάποια μπανιέρα, με μια τεράστια πληγή που έκρυβε πρόχειρα το φρικτό έγκλημα. Όμως πουθενά δεν μπόρεσε να βρει το παραμικρό σημάδι. Και άλλωστε, ένιωθε αρκετά υγιής, ίσως κάπως σοκαρισμένος, αλλά σίγουρα όχι στην κατάσταση κάποιου που του κλέψανε το συκώτι. Δεν υπήρχε λογική. Το μόνο που άξιζε ήταν το ίδιο το σπίτι. Αλλά και αυτό το είχε χάσει πια στην Τράπεζα. Ήταν θέμα εβδομάδων να προχωρήσουν στην έξωση του".




"Κύριε Κιούση,

με λύπη σας ενημερώνουμε ότι έχετε καταδικαστεί, ερήμην, σε κατ' όικον περιορισμό, προς αποφυγήν πιθανής διατάραξης της κοινωνικής γαλήνης. Όπως γνωρίζετε, με βάση τον νομο 2112, "η εξασφάλιση των αναγκαίων για επιβίωση αποτελεί αποκλειστική μέριμνα κάθε ατόμου. Οποιαδήποτε προσπάθεια να επιφορτιστεί η κάλυψη αυτών των αναγκών, όπως η στέγαση και η διατροφή σε άλλο πρόσωπο ή το κοινωνικό σύνολο, αλλά και κάθε προσπάθεια προπαγάνδας με σκοπό τον εκβιασμό της πλήρωσης αυτών των αναγκών από άλλο πρόσωπο ή το κοινωνικό σύνολο, απαγορεύεται και τιμωρείται με κατ'οίκον περιορισμό του ανίκανου προς κάλυψη αναγκών ατόμου".



"Όταν κανείς βρεθεί σε αυτό το σκοτάδι, είναι εύκολο να χάσει τον ειρμό του. Εκείνη η άγκυρα, που κρατάει τον νου ασφαλή, μακριά από ταραγμένα νερά, κινδυνεύει να σπάσει σε χίλια κομμάτια. Και τότε, χωρίς ένα σταθερό σημείο αναφοράς, η σκέψη είναι ελεύθερη να πάει όπου θέλει, και να φτιάξει τα πάντα από το τίποτα. Μέσα σ' αυτό το εύπλαστο σκοτάδι, ο μόνος τρόπος να δεις ξανά το φως, είναι να κλείσεις τα ματιά. Και εκεί, όπου όλα είναι δικά σου, μπορείς να ξαναζήσεις εκείνο το καλοκαίρι σε εκείνο το νησί. Με μια βουτιά, επιστρέφεις σε μια άλλη ηλικία, ακαθόριστη, όχι πια έφηβος, μα ούτε και μεγάλος. Ανακαλείς όλους τους χρωματισμούς που έπαιρνε η θάλασσα μέσα στη μέρα. Ανακαλύπτεις ξανά σχήματα στα αμέτρητα άστρα, άστρα τόσο λαμπερά που δεν καταδέχονταν το θράσος της πόλης. Τα βλέφαρα σου αρχίζουν να ζεσταίνονται, βρίσκεσαι ξαπλωμένος στην άμμο, ήρεμος, γύρω απ' τη φωτιά, και ξάφνου, βλέπεις τα μάτια της, ποτέ δεν ήταν πιο όμορφα. Τόσο απλά, κλείνεις τα ματιά, και ξάφνου, βρίσκεσαι εκεί, που το μέλλον δεν φαίνεται τόσο άγριο, σχεδόν δεν φαίνεται καθόλου, το παρόν έχει εκτοπίσει τα πάντα.
Αυτή ήταν πια η μόνη του διαφυγή, να κλείνει παρήγορα τα ματιά και να βυθίζεται σε εποχές ξέγνοιαστες, ευτυχισμένες. Ναι, υπήρξαν ευτυχισμένες στιγμές. Για πρώτη φορά, άφοβος, παραδεχόταν πως υπήρξαν στη ζωή του τέτοιες στιγμές. Ποτέ πριν δεν είχε νιώσει άνετα με την ευτυχία. Έρωτες, προαγωγές, γλέντια, όλες εκείνες οι στιγμές που κοσμούν τις ζωές τόσων ανθρώπων, γεννούσαν εντός του μια απροσδιόριστη νευρικότητα. Δεν μπορούσε να εξηγήσει ακριβώς αυτή του την αντίδραση. Μέσα του όμως γνώριζε, πως αυτό που ένιωθε ήταν γνήσιος, παράλογος φόβος, για όσα θα επακολουθούσαν. Μια παρανοϊκή πεποίθηση, πως αν ποτέ αναγνώριζε αυτό που ζούσε ως ευτυχία, τότε ο τρόχος είχε κιόλας γυρίσει. Κάποιο κακό κατέφθανε, μια συμπαντική δύναμη, που απαιτούσε να εισπραχθεί το κόστος της ευτυχίας. Όμως εδώ, κλεισμένος, χωρίς νερό, χωρίς τροφή, δεν υπήρχε κανένα δυσοίωνο μέλλον να παραμονεύει, καμία θεϊκή δύναμη γύρω, έτοιμη να εκδικηθεί την ύβρη του, που τόλμησε να πιστέψει πως μπορούσε να αγγίξει την ευτυχία. Όχι, εδώ, αφημένος στον θάνατο, χωρίς ελπίδα, δεν υπήρχε τίποτε χειρότερο να περιμένει. Βρισκόταν στην άβυσσο. Και ήταν τόσο απελευθερωτικό. Για πρώτη φορά στη ζωή του ήταν ελεύθερος, το ανόητο παιχνίδι είχε τελειώσει, η ρόδα δεν γύριζε πια."

"Γιατί αποτυγχάνουν οι σχέσεις" μέρος 2ο

Οι άνθρωποι δεν βρίσκουν τον έρωτα γιατί στην πραγματικότητα, δεν τον αναζητούν. Και δεν αναφέρομαι στις περιπτώσεις όπου κάποιος καταβάλλει προσπάθεια για να αποφύγει τον έρωτα. Διότι, ακόμη και εκείνοι που θεωρούν ότι δεν φοβούνται τον έρωτα, δεν μπορούν να τον βρουν, επειδή τον ψάχνουν σε λάθος μέρος. Βιώνουν τον έρωτα, αν μπορεί κανείς να τον ονομάσει έτσι, όπως βιώνουν τις περισσότερες εμπειρίες τους, ιδιωτικά και προσωπικά. Ο "άλλος", το αντικείμενο του έρωτα, αποτελεί περισσότερο ένα μέσο για την επίτευξη ενός σκοπού παρά αναπόσπαστο μέλος μιας σύμπραξης. Και είναι λογικό που οι περισσότεροι το αντιλαμβάνονται έτσι, αφού σχεδόν για όλες τις υπόλοιπες εμπειρίες που βιώνει το άτομο στη ζωή του, η ατομικότητα του αρκεί. Όμως ο έρωτας αποτελεί μια ξεχωριστή εμπειρία, τόσο ξεχωριστή ώστε, όσες προσπάθειες και να κάνει κανείς, όσο δυνατός ή προικισμένος κι αν θεωρεί πως είναι, δεν μπορεί να τον επιτύχει μόνος του, χρειάζονται πάντα δύο.

Παρ' όλα αυτά, βλέπω συχνά ανθρώπους να θεωρούν ότι μπορούν να προσεγγίσουν έτσι, ατομικά, τον έρωτα, επειδή αισθάνονται κάτι για κάποιον. Όμως, υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ένα άτομο μπορεί να ποθεί κάποιο άλλο. Και ο έρωτας, δυστυχώς, δεν είναι ο πιο συχνός λόγος. Τις περισσότερες φορές, οι άνθρωποι έλκονται από ανθρώπους που μπορούν να ικανοποιήσουν το αίσθημα κατωτερότητας που νιώθουν. Και, έτσι, βλέπουμε, να περνούν για έρωτας, σχέσεις χωρίς καμία επικοινωνία, καταστάσεις όπου μεταξύ δυο ανθρώπων επικρατούν σχέσεις εξουσίας. Και βρίσκουμε ανθρώπους κολλημένους σε τέτοιες καταστάσεις, που δεν είναι πια ευχάριστες, πόσο μάλλον ερωτικές. Και συνεχίζουν να βρίσκονται εκεί, όχι γιατί τους ωθεί ο έρωτας, αλλά γιατί τους το επιβάλλει το αίσθημα κατωτερότητας. Μπερδεύουν την ταπείνωση, που τους προκαλεί αυτό το αίσθημα, με την εξαφάνιση του εγώ που παρατηρείται στις ερωτικές καταστάσεις. Και ονομάζουν έρωτα την εξάρτηση. Η αλήθεια είναι, όμως, πως στον πραγματικό έρωτα δεν εξασθενεί καθόλου το εγώ, αντιθέτως, το εγώ νιώθει τόσο ισχυρό που καταλαβαίνει ότι οι πανοπλίες και τα τείχη τον εμποδίζουν παρά τον προστατεύουν και αρχίζει να εξερευνά νέους κόσμους.

Αυτό είναι, άλλωστε, ο έρωτας, μια εξερεύνηση σε άλλους κόσμους από τον δικό μας. Ανοίγουμε τον δικό μας κόσμο σε κάποιον και εκείνος ανταποδίδει. Διότι, ο έρωτας, στην πραγματική του κατάσταση, είναι μια μορφή επικοινωνίας μεταξύ των ανθρώπων. Και η ύψιστη στιγμή αυτής της επικοινωνίας είναι η ερωτική πράξη, εκεί όπου δυο άνθρωποι καταφέρνουν να πουν, μη λεκτικά, όλα εκείνα που δεν χωράνε σε λέξεις. Και εδώ ακριβώς είναι που το αίσθημα κατωτερότητας δημιουργεί πρόβλημα, επειδή μπλοκάρει αυτήν την επικοινωνία, αναγκάζοντας το άτομο που συμμετέχει σε αυτή την επικοινωνία να δρα λειψά, επιδιώκοντας να κρύψει ένα μέρος του εαυτού. Φανταστείτε, όμως, μια συζήτηση μεταξύ δυο ανθρώπων όπου ο ένας κρύβει κάτι από τον άλλον, είναι σχεδόν αδύνατον να προκύψει κάτι ουσιαστικό από μια τέτοια κουβέντα. Θα είναι μια ανιαρή, στείρα επικοινωνία που θα αποσκοπεί όχι στη δημιουργία αλλά στην ασφάλεια.

Τέλος, ίσως κάποιοι να θεωρούν ότι η θεωρία του Άντλερ είναι μια απαισιόδοξη ερμηνεία και ότι ένα εκ προοιμίου αίσθημα κατωτερότητας, αποτελεί καταδίκη για τον έρωτα. Αλλά στην πραγματικότητα ισχύει το αντίθετο. Διότι η γνώση πως και ο άλλος βιώνει τα ίδια πάθη με εμάς, μπορεί, τελικά, να μας φέρει πιο κοντά. Επειδή, όταν αναγνωρίσεις και κατανοήσεις το δικό σου αίσθημα κατωτερότητας και τις προεκτάσεις που δημιουργεί, γίνεται πολύ πιο εύκολο να κατανοήσεις τη συμπεριφορά του άλλου. Και αυτή είναι η μεγαλύτερη συνεισφορά της θεωρίας του Άντλερ, ότι ίσως μας βοηθήσει να αποφύγουμε τις τόσο καταστροφικές παρεξηγήσεις που γεννιούνται μέσα σε μια σχέση. Να πάψουμε, δηλαδή, να "διαβάζουμε" τις πράξεις των άλλων με γνώμονα το δικό μας αίσθημα κατωτερότητας, βρίσκοντας πίσω από κάθε πράξη του άλλου μια προσωπική προσβολή, και να κατανοήσουμε πως οι πράξεις του καθένα είναι συνέπεια της δικής του αίσθησης κατωτερότητας. Διότι, τα μεγαλύτερα προβλήματα στις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων δεν οφείλονται στις ίδιες τις πράξεις αλλά στο πως ερμηνεύουμε τις πράξεις αυτές.